Twee Europese wetten raken elkaar precies waar humanoid-werk plaatsvindt. Wat moet jij als werkgever, deployer of bedrijfseigenaar weten - en wanneer?
Tot 2024 had Europa één robot-regulering: de Machinerichtlijn 2006/42/EG. Die wet ging vooral over fysieke veiligheid - kunnen mensen geraakt of geplet worden. Voor klassieke industriële robots werkte dat prima.
Maar humanoïdes hebben twee gezichten: ze zijn machines (fysieke veiligheid) én ze hebben AI (gedragsveiligheid). Een Apptronik Apollo die een verkeerde inschatting maakt over wat de operator gaat doen, valt niet onder de Machinerichtlijn - daar gaat het over klemvang, niet over beslissingen.
Dus heeft de EU twee complementaire wetten gemaakt: de AI-Act (Verordening 2024/1689) voor de AI-kant, en de nieuwe Machineverordening 2023/1230 als upgrade van de Machinerichtlijn, met expliciete vereisten voor digitale systemen en cybersecurity.
Beide gelden voor humanoïde robots. Dubbele conformiteit. Dat klinkt veel, maar in de praktijk overlappen de checks 60-70%.
Wat: Verordening (EU) 2024/1689, officieel gepubliceerd 12 juli 2024. Geleidelijke inwerkingtreding tussen feb 2025 (verboden AI-praktijken) en aug 2027 (volledig). Voor humanoid-werkgevers is de cruciale datum 2 augustus 2026: vanaf dan gelden alle bepalingen voor high-risk AI-systemen.
Voor wie: Iedereen die een AI-systeem in de EU op de markt brengt (provider) of gebruikt voor professionele doeleinden (deployer). Voor humanoid-leasing: de fabrikant + BotLease zijn providers. Jouw bedrijf is deployer.
Risicoclassificatie: 4 niveaus. Onaanvaardbaar risico (verboden - bv. sociaal kredietscoresysteem), hoog risico (strenge eisen), beperkt risico (transparantie-eisen), minimaal risico (geen specifieke eisen).
Humanoïde robots in werkomgevingen vallen vrijwel altijd onder high-risk. Reden: ze worden ingezet voor taken die de veiligheid of fundamentele rechten van werknemers kunnen beïnvloeden (artikel 6, AI-Act + Annex III voor werkgelegenheidstoepassingen).
Acht vereisten in een notendop (artikelen 8-15 AI-Act):
De meeste zijn de verantwoordelijkheid van de provider (fabrikant + BotLease). Voor jou als deployer (eindgebruiker): transparantie naar werknemers, human oversight inrichten, en post-market monitoring uitvoeren (= bijhouden of de robot doet wat hij moet doen).
De Machineverordening (EU) 2023/1230 vervangt de oude Machinerichtlijn 2006/42/EG vanaf 20 januari 2027. Wat is anders:
Voor leveranciers buiten de EU (Unitree, UBTECH, EngineAI) wordt dit een hobbel. Hun robots zijn ontworpen voor de Chinese markt en moeten geretrofit worden voor EU-conformiteit. Die retrofit regelen wij, samen met de partij die de units levert. Wat dat per model kost is nog niet uitgevraagd, dus dat hoor je bij de offerte en niet achteraf.
Wat jij als werkgever moet doen vóór je een humanoid in dienst neemt:
Klinkt veel, en dat is het ook. Wij hebben dit traject nog niet eerder gedraaid, dus we zetten hier geen percentage neer over wat wij overnemen. Eén ding staat wel vast: de risicobeoordeling op de werkvloer blijft bij jou als werkgever, die kan een leverancier niet van je overnemen. De verdeling van de rest spreken we per opdracht af en die zetten we in het contract, voordat er een robot binnenkomt.
Een veelgemaakt misverstand: "als de robot CE-gemarkeerd is, ben ik klaar". Niet meer in 2026/2027. De AI-Act voegt een aparte conformity assessment toe die per AI-systeem beoordeeld wordt - niet alleen per hardware-model.
EU-gebouwde modellen - NEURA 4NE-1, Pollen Reachy 2 - hebben de meeste compliance-documentatie al klaar omdat de fabrikanten zelf EU-bedrijven zijn. NEURA werkt direct met TÜV Süd. Voor jou als deployer betekent dat: kortere onboarding, minder juridische risico, lagere kans op verrassingen.
Aziatische modellen - Unitree, UBTECH, EngineAI - vereisen extra werk. BotLease voert per locatie een conformity assessment uit (2-4 weken extra) en houdt EU-specifieke patches bij. Niet onmogelijk, wel meer werk.
Amerikaanse modellen - Apptronik Apollo, Figure, 1X NEO - zijn pas eind 2026 / Q1 2027 EU-leverbaar omdat de fabrikanten nu zelf hun documentatie EU-klaar maken. Daarom staan ze op onze wachtlijst.
Voor BotLease betekent dit: alles wat we vóór augustus 2026 deployen moet eind augustus 2026 compliant zijn. Alles wat we vanaf 2027 deployen moet ook aan de Machineverordening voldoen. Wij plannen contracten zo dat dit ingebouwd is.
Scenario: een 3PL in Rotterdam wil in juli 2026 starten met 2× Unitree H1-2 voor tote-handling.
Stappen:
Reken op een paar weken extra bovenop de pilot. Wat het compliance-werk kost weten we pas als we het bij een keuringsinstantie hebben uitgevraagd, dus we noemen hier geen bedrag. Het staat in de offerte voordat je tekent.
Niet allemaal - een R&D-opstelling in een lab is meestal niet high-risk. Maar zodra je de robot inzet in een werkomgeving met andere mensen (productie, magazijn, kantoor), wordt het bijna altijd high-risk. BotLease beoordeelt dit per deployment in week 1 van de pilot.
Bestaande deployments moeten vóór 2 augustus 2027 in compliance gebracht worden. Geen "grandfathering" - de AI-Act geldt retroactief voor systemen die in productie blijven.
Ja, mits er voor jouw deployment een conformity assessment is. Het mag NIET zo zijn dat een robot zonder assessment in een werkomgeving draait. BotLease zorgt voor dit assessment voor elke deployment in onze lease-portfolio.
Hangt af van wie de fout heeft gemaakt. Als de robot een design-fout heeft: fabrikant + BotLease (als provider). Als jij als werkgever de robot buiten zijn werkzone gebruikt: jij. Dit staat helder in de lease-overeenkomst.
Tot €35 miljoen of 7% van de wereldwijde jaaromzet voor de zwaarste overtredingen (verboden AI-praktijken). Voor high-risk overtredingen: tot €15M / 3%. Voor administratieve overtredingen: €7,5M / 1,5%. Voor MKB is de boete lager (proportioneel).
Vaak ja - bv. de WMS van je 3PL heeft eigen AI. Als die systemen samen besluiten nemen, moeten ze als één AI-systeem beoordeeld worden. BotLease neemt dit mee in de assessment.
Plan een gratis intake. Wij komen op locatie en geven onafhankelijk advies.
Plan een demo →