Robothand zonder vijf vingers: Flexiv daagt norm uit

Wat er in de selectie zat

De DARPA Lift Challenge liep dat weekend nog door. IEEE Spectrum wijst vooral op de korte overzichtsvideo's, die opvallen door hoe ongebruikelijk sommige heavy-lift-ontwerpen eruitzien; DARPA heeft de volledige livestreams van het evenement opgenomen en beschikbaar gesteld. Daarnaast een item over NASA's SkyFall-helikopters, die op Mars met grondradar naar bevroren water moeten zoeken. Voor die radar dragen de toestellen een flexibele antenne van textiel die onder het toestel uithangt, zonder de landing in de weg te zitten of bij het neerzetten te breken. Twee items raken de humanoïde-markt direct: het handontwerp van Flexiv en de leerupdate van GEN-1.

Vijf vingers is geen natuurwet

IEEE Spectrum stelt de vraag scherp: waarom zou je per se een vijfvingerige humanoïde hand willen als er iets beters kan? Welke vorm Flexiv precies laat zien, blijkt niet uit de korte notitie bij de video, en die claim nemen we dus ook niet over. Het onderliggende punt staat los van dit ene ontwerp. Een antropomorfe hand heeft veel gewrichten, veel sensoren, veel kabelwerk en dus veel dingen die stuk kunnen. Voor een robot die op een beurs zwaait, wijst en een blikje aanpakt is dat overkill. Voor een robot die in een magazijn de hele dag dozen en zakken pakt is een zuignap of parallelgrijper vaak sneller, betrouwbaarder en goedkoper in onderhoud. De vraag die telt bij de aanschaf of inzet is dus niet hoeveel vingers de robot heeft, maar welke eindeffector bij het werk past. In onze catalogus met 13 modellen loopt dat verschil dwars door de merken heen: dezelfde romp met een andere hand is in de praktijk een andere machine.

GEN-1 en het overzetten naar een andere robot

Het tweede item dat blijft hangen: de makers van GEN-1 melden dat het model beter leert omgaan met nieuwe actuatoren en nieuwe robots op het laagste besturingsniveau. Dat is precies de laag die het duurst is om over te zetten. Een aanstuurmodel dat op de ene armconfiguratie is getraind, werkt normaal gesproken niet zomaar op een robot met andere motoren, andere overbrengingen en ander speling- en wrijvingsgedrag. Lukt dat overzetten wel, dan wordt vaardigheid iets wat je meeneemt in plaats van iets wat je per machine opnieuw opbouwt. Belangrijk voorbehoud: bij de aankondiging horen in deze videoselectie geen benchmarks, geen taaklijst en geen faalpercentages. Behandel het als een aangekondigde verbetering, niet als een bewezen resultaat, en vraag bij een offerte altijd om de meetgegevens achter zo'n claim.

Wat dit betekent voor een Nederlandse werkgever

Voor wie hier in Nederland een humanoïde robot overweegt, zit de les in de volgorde van beslissen. Begin bij de taak, kies daarna de eindeffector, en pas dan het platform. Dat scheelt geld: een gespecialiseerde grijper is doorgaans goedkoper en robuuster dan een hand met tientallen vrijheidsgraden, en de onderhoudspost is een van de posten die een businesscase over drie jaar maakt of breekt. Zie wat de kosten in de praktijk zijn en hoe lease zich verhoudt tot kopen. Het tweede punt, de overdraagbaarheid van besturingssoftware, is een argument om je nu niet vast te leggen op één merk. Wie een humanoïde robot least in Nederland houdt de deur open om over te stappen als een ander platform het werk beter doet; wie koopt, zit vast aan de hand die er destijds op zat. Voor concrete toepassingen: bij 3PL en fulfilment wint de simpele grijper bijna altijd, terwijl productie en assemblage soms wel fijnere manipulatie nodig heeft.

Regelgeving: een andere hand is een andere machine

Hier zit een punt dat in de videoclips nooit voorbijkomt, maar in Europa wel meetelt. Een robot met een verwisselbare eindeffector is juridisch geen vast product. Wissel je de hand, dan verandert de risicobeoordeling: knelgevaar, klemkracht, wat er gebeurt als de aandrijving uitvalt met een last in de grijper. De nieuwe Machineverordening (EU) 2023/1230 is vanaf 20 januari 2027 van toepassing en behandelt onder meer software die veiligheidsfuncties vervult als onderdeel van de machine. De AI-verordening legt daarbovenop verplichtingen op voor AI die als veiligheidscomponent in dit soort producten zit, met de zwaarste verplichtingen voor die categorie vanaf augustus 2027. Zolang een model als GEN-1 alleen de beweging aanstuurt en niet de veiligheidsfunctie, verandert er weinig, maar die grens is dunner dan hij lijkt. Wat het wordt, is aan de fabrikant om aan te tonen; wat je als werkgever moet regelen, staat in onze gids over de AI-Act en de Machineverordening.

Agenda voor het najaar

IEEE Spectrum publiceert bij Video Friday ook de evenementenkalender. Actuate 2026 was op 18 en 19 augustus in San Francisco. Wat nog komt: de Humanoids Summit in Seoul op 22 en 23 september 2026, en IROS 2026 in Pittsburgh van 27 september tot en met 1 oktober. Op dat soort podia zie je de nieuwe handen en aanstuurmodellen het eerst, meestal een jaar of langer voordat ze in een leverbare unit zitten. Voor Nederlandse organisaties is de nuchtere tussenstap kleiner: een robot inzetten op een eigen beursstand of personeelsdag laat concreet zien wat de huidige generatie wel en niet kan. Wie een robot wil huren voor een event, koopt daarmee vooral informatie, en dat is op dit moment vaak de verstandigste eerste uitgave.

Wat betekent dit voor Nederland?

Voor Nederlandse en Belgische organisaties zit de winst deze week niet in het nieuws zelf, maar in de vraag die eronder ligt: laat je je verkopen op het silhouet van de robot of op de eindeffector die het werk doet. Kies de hand bij de taak, vraag om meetgegevens in plaats van demovideo's, en houd er rekening mee dat elke wissel van grijper in Europa een nieuwe risicobeoordeling betekent zodra de Machineverordening in januari 2027 van toepassing wordt. Wie zich nu niet vastlegt op één platform, houdt de ruimte om over te stappen zodra de besturingssoftware daadwerkelijk overdraagbaar blijkt.